و مجموع اصناف او مدر بول و مخرج حصاة است و جالى و سريع النفوذ و مدر عرق و شير و مسهل آنچه به او رسد و مصلح حال گرده و سريع الاستحاله بخلطى كه در معده باشد و مصلحش سركه و بهترين اوقات تناول او ما بين دو طعام كه طعام اول از معده منحدر شده باشد و تخم او در اوّل گرم و در دوم تر ملين و مبهى و مفتح سدهء جگر و مدر بول و جهت درد سينه و سرفه حار و خشونت زبان و حلق و تپهاى حاره و مركبه و تشنگى و حرقت بول و جهت بدرقه شدن قوت ادويه بجگر و مجارى بول و ضماد كوبيده غير مقشر او بغايت جالى بشره و جهت كلف مجرب است و مضر سپرز و مصلحش عسل و قدر شربت از تخم او دو درم تا پنج درم بطيخ هندى به فارسى خرپوزه هندى و تبريزى و هندوانه و در هندى تربوز نامند در اول دوم سرد و در آخر آن تر مسكن حدت صفرا و خون و تشنگى و مدر بول و با سكنجبين جهت تفتيح سده و يرقان و با شيرخشت و مانند آن جهت تپهائ حاره مفيد و مولد خون رقيق و بلغم شيرين و مضر سپرز بارد المزاج و مضر معده سرد و مصلح آن گلقند و عسل و در مزاجى كه صفرا غالب باشد هندوانه از جهت لطافت مستحيل بصفرا مىشود و در امزجه بارده بدون مصلح مورث ضعف باه و درد مفاصل و امثال آنست و تخم او در دوم سرد و تر و در جميع افعال مانند تخم كدو است و در اخراج حصاة و انحدار خرپوزه از معده گويند مجرب است و قدر شربت او تا پنج درم بقله حامضه در هندى ساگ چوكه نامند و در فارسى ترهء خراسانى گويند قسمى از حماض بزرگ برگ است در افعال مثل حماض مضر عصب و مصلحش عسل بقلة الحمقا نبات است به فارسى خرفه و بهندى خلفه و قسم خورد را لونيا نامند در سيوم سرد و تر و گويند در دوم تر آب او مسكن حدت صفرا و خون و قاطع نزف الدم و نفث الدم و مانع نزلات و مدر بول و جهت حرقت آن و بواسير و نواصير و حرارت جگر و تپهائ حاره و رفع حب القرع و درد مثانه و درد سر حار نافع و آشاميدن او با ريوند جهت قطع تپ مجرب است و قدر شربت از آب او تا بست مثقال و مضر باه مبرودين و ضعيف الحرارت و بالخاصية